و عجيب اين است كه خلفا ، امرا ، وزرا و رؤسا را ستوده و در همان قصايد باز شعرش به گفتهء عرب از خلاعت و مجون و به گفتهء ما از شوخى و بىپروايى خالى نبود با اين وصف هيچ‌يك از او انتقاد نكرده و با حسن قبول اشعارش را تلقّى كرده‌اند . و از قصايد معروف او قصيدهء فائيّهء اوست در مدح امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام به اين مطلع : يا ساكن القبة البيضاء على النجف * من زار قبرك و استشفى لديك شفى ديوانش در ده مجلّد است و شريف رضى گزيدهء اشعارش را جمع كرد و آن را الحسن من شعر الحسين ناميد . ابن حجّاج در سال 391 در نيل از دنيا رفت و جنازه‌اش را به كاظمين بردند و در زير پاى موسى ابن جعفر عليه السّلام به خاك سپردند و خود وصيّت كرد كه روى لوحهء قبرش اين آيه را بنويسند . . . وَ كَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ . . . « 1 » و شريف رضى در مرثيتش قصيده‌اى نظم كرد كه مطلعش اين است : نعوه على حسن ظنّى به * فلله ما ذا نعى الناعيان و سعد بن احمد بن مكّى نيلى در شمار افاضل اديبان و شاعران شيعه و بيشتر اشعارش در مدح اهل بيت عليهم السّلام است و از غزل اوست : قمر اقام قيامتى بقوامه * لم لا يجود لمهجتى بذمامه ملكته كبدى فاتلف مهجتى * بجمال بهجته و حسن كلامه و بمسم عذب كان رضا به * شهد مذاب فى عبير مدامه و بناظر غنج و طرف احور * يصمى القلوب إذا رمى بسهامه و كان خط عذاره فى خده * شمس تجلت و هى تحت لثامه و ابو سهل سعيد بن عبد العزيز بن عبد اللّه بن محمّد نيلى در شمار فقيهان و اديبان و طبيبان و شاعران و از نظم اوست : يا مفدى العذار و الخد و القد * بنفسى و ما اراها كثيرا و معيرى من سقم عينيه سقما * دمت مضنى به و دمت معيرا و از اوست : كتابى در اختصار كتاب مسائل حنين و تلخيص شرح فصول بقراط تصنيف جالينوس و غير اين‌ها و در سال 420 درگذشت . نينوائى : منسوب است به نينوا بر وزن بينوا و آن قريه‌اى است در موصل و از آن قريه است ابو العبّاس احمد بن ابى بكر بن احمد بن محمّد نينوائى در شمار محدّثان و متوفّاى 132 . و نينوا نام سرزمينى بوده كه اكنون كربلا نامگذارى شده است . نينوى : بر وزن بيغمى منسوب است به نينوا با همان ضبط بر خلاف قياس و قياس آن نينوايى است و از آن قريه است حميد بن زياد نينوى از علماى اماميّه و صاحب كتاب الجامع فى انواع الشرائع و كتاب الخمس و كتاب الدّعاء و كتاب الرّجال و كتاب الفرائض و كتاب الدلائل و كتاب ذمّ من خالف الحقّ و اهله و كتاب فضل العلم و العلماء و متوفّاى 310 . نيهى : منسوب است به نيه بر وزن پيه از قراى سيستان و ابو عبد اللّه حسن بن عبد الرحمن بن حسين نيهى در شمار فقيهان شافعى و استاد ابراهيم مروزى و متوفّاى در حدود 480 و ابو محمّد عبد الرحمن بن عبد اللّه ابن عبد الرحمن بن حسين نيهى از افاضل مفتيان و فقيهان شافعى و متوفّاى 548 به آن منسوبند .

--> ( 1 ) - كهف : 18 .